پژوهشکده هنر، معماری و شهرسازی نظر باغ نظر 1735-9635 مقالات آماده انتشار 2026 05 02 Exploring Architectural Experts’ Perceptual Patterns of Biophilic Factors Influencing Subjective Well-Being of Residential Complex Residents واکاوی الگوواره‌های ادراکی متخصصان معماری درباره عوامل بیوفیلیک مؤثر بر رفاه ذهنی ساکنان مجتمع‌های مسکونی 242961 10.22034/bagh.2026.564744.5947 FA مهسا میرحیدریان پژوهشگر دکتری معماری دانشگاه تربیت دبیر شهید رجایی، دانشکدة معماری و شهرسازی، تهران، ایران. 0009-0009-4519-7955 اسماعیل ضرغامی استاد گروه معماری، دانشگاه تربیت دبیر شهید رجایی، دانشکدة معماری و شهرسازی، تهران، ایران 0000-0002-2398-3041 Journal Article 2025 12 07 Problem Statement: The scarcity of natural landscapes in contemporary residential settings and the disconnection between humans and nature in modern societies deprive residents of the tranquilizing benefits of natural environments. Consequently, enhancing subjective well-being and mental health has come to be known as a critical challenge in residential setting design.<br>Research Objective: The present study was an attempt to identify and classify the dominant perspectives of architectural experts familiar with biophilic design principles regarding the influence of nature-based design on the subjective well-being of residents in residential complexes.<br>Methodology: the present heuristic study is fundamental in terms of objective and falls into the category of descriptive survey studies in terms of data collection. The Delphi method was employed to identify expert perspectives, and Q factor analysis was used to classify their perceptual patterns. In the Delphi phase, 20 experts in architectural education and design were selected through purposive, non probability sampling. The sample size was justified by the inclusive recruitment of experts with distinct views and their participation in the study. A Likert scale questionnaire for Q factor analysis was then administered to the experts, and the data were analyzed with SPSS 27.<br>Conclusion:The findings revealed four dominant subjective patterns among architectural experts: Objective pattern (visual quality of nature) 14.635%, Functional pattern (structure of nature) – 13.027%, Semantic pattern (semantic relationship with nature) – 12.879% and Sensory pattern (non visual physics of nature) – 9.996%. These four patterns indicate that architectural experts consider nature effective in improving residents’ subjective well being from four perspectives: visual, functional, semantic, and non visual. بیان مسئله: کمبود حضور مناظر طبیعی در مسکن معاصر و گسست انسان از طبیعت در جوامع مدرن، ساکنان را مزایای آرامش‌بخش محیط طبیعی محروم کرده و مسئله ارتقای رفاه ذهنی و سلامت روان آنان را به یکی از چالش‌های مهم در طراحی محیط‌های مسکونی تبدیل کرده است.<br>هدف پژوهش: این پژوهش باهدف شناسایی و طبقه‌بندی دیدگاه‌های غالب متخصصان معماری آشنا با اصول طراحی بیوفیلیک درباره تأثیر طراحی مبتنی بر طبیعت بر رفاه و بهزیستی ذهنی ساکنان مجتمع‌های مسکونی انجام شده است. <br>روش پژوهش: این مطالعه ماهیتی اکتشافی داشته و از نظر هدف بنیادی و از نظر شیوه گردآوری داده‌ها، توصیفی - پیمایشی است. برای شناسایی دیدگاه‌های متخصصان از روش دلفی و برای طبقه‌بندی الگوواره‌های ادراکی آنان از تحلیل عاملی کیو استفاده شد. در مرحله دلفی، ۲۰ نفر از متخصصان حوزه آموزش و طراحی معماری به روش هدفمند و غیراحتمالی انتخاب شدند؛ حجم نمونه بر مبنای انتخاب جامعیت خبرگان با ذهنیت متمایز و مشارکت آنها تأیید گردید. سپس برای انجام تحلیل عاملی کیو، پرسش‌نامه‌ای بر اساس مقیاس لیکرت تدوین و میان خبرگان توزیع شد و داده‌ها با نرم‌افزار SPSS-27 تحلیل گردید.<br>نتیجه گیری: یافته‌ها نشان داد که چهار الگوی ذهنی غالب در میان متخصصان وجود دارد: الگوی عینی (کیفیت بصری طبیعت) (14.635%)، الگوی عملکردی (ساختار طبیعت) (13.027%)، الگوی معناگرا نسبت به طبیعت (12.879%) و الگوی حسی (فیزیک غیر بصری طبیعت) (9.996%). این چهار الگو بیانگر آن است که متخصصان معماری، طبیعت را از چهار منظر بصری، عملکردی، معنایی و غیر بصری در بهبود رفاه و بهزیستی ذهنی ساکنان مجتمع‌های مسکونی مؤثر می‌دانند