باغ نظر

تبیین مفهوم نا-نهاد و نقش آن در ایجاد پیوستگی درون‌ماندگار ساختمان و شهر (مطالعۀ موردی: لبۀ ساختمان‌‌های محدودۀ مسجد جامع شهرک غرب تهران)

https://doi.org/10.22034/bagh.2024.474768.5655
دوره 21، شماره 138
آذر 1403
صفحه 41-54
باغ نظر

نوع مقاله : مقالۀ پژوهشی

نویسندگان

میلاد حیدری 1
علی‌اصغر ملک افضلی 1
مهتا میرمقتدایی 2

1 گروه معماری، دانشکدۀ هنر و معماری، واحد تهران جنوب، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.

2 مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی، تهران، ایران.

چکیده
بیان مسئله: یکی از اصلی‌‌ترین دلایل ایجاد یا توسعة ساختمان‌‌ها، تأمین فعالیت‌‌های جاری و بالقوة انسان‌‌هاست. این در‌‌حالی است که امروزه توجه صرف به توسعة کالبدی، موجب کم‌‌رنگ‌شدن فعالیت‌‌های انسانی در لبه‌‌ها و کاهش احساس پیوستگی ساختمان و شهر شده است. پرسش پژوهش این است که مؤلفه‌‌های تأثیرگذار بر پیوستگی درون‌ماندگار ساختمان و شهر کدام‌‌ها هستند؟
هدف پژوهش: پیوستگی ساختمان و شهر در قالب مجموعه‌‌ای از عوامل تعریف می‌‌شود که در آن نهاد به‌عنوان عامل اجتماعی و ارتباط‌‌دهندة مقیاس‌‌های خرد و کلان نقشی محوری ایفا می‌‌کند و دارای دو ویژگی فرمی و فعالیتی است. جهت ارائة تعریف عملیاتی از مفهوم نهاد، زمینه‌ای به‌عنوان محدودة مورد مطالعه معرفی می‌‌شود و سعی می‌شود با شناخت شاخصه‌‌های نهاد، نا-نهاد و نقش آن در پیوستگی درون‌ماندگار ساختمان و شهر تبیین شود.
روش پژوهش: روش تحقیق پیش‌‌رو کیفی است. به‌‌گونه‌‌ای که در سطح پارادایم دارای نگرش رهایی‌‌بخشی است، از راهبردهای مردم‌‌نگاری و نظریة زمینه‌ای بهره می‌‌برد و در فرایندی چرخه‌‌ای و تعاملی از گردآوری، تلخیص، نمایش داده‌‌ها و ارزیابی حرکت می‌‌کند.
نتیجه‌گیری: یافته‌‌های تحقیق حاکی از آن است که نهاد دارای نه شاخصة سابقه، زمان، انگیزش، جزئیات، شفافیت، محصوریت، نفوذپذیری، رابطه و پرسپکتیو است. این شاخصه‌‌ها معیارهایی عینی هستند که در کنار هم ویژگی‌‌های نهاد را توصیف می‌‌کنند. تبیین مفهوم «نا-نهاد» به جهت رهایی‌‌بخشی مفهوم «نهاد» از قید تعاریفی است که در اثر تکرار و روزمرگی بر پیکر آن می‌‌نشیند. نا-نهادها ایده‌‌های زاینده‌‌ای هستند که نهادها را به‌‌وجود می‌‌آورند و تغذیه می‌‌کنند، نظیر ایده‌‌های مربوط به زمینه‌‌های فرهنگی، آداب‌و‌رسوم، باورها و تمام آنچه که انسان‌‌ها را به‌‌هم مرتبط می‌‌کنند. بنابراین شاخصه‌‌های نهاد پل ارتباط و اتصال ما با نا-نهادها هستند. از این‌‌رو پیوستگی درون‌ماندگار ساختمان و شهر به‌‌معنای آن است که چه میزان نا-نهادها در لبة ساختمان‌‌ها امکان بروز یافته‌‌اند. شهری که بیشتر امکان بروز به نا-نهادهای خود بدهد، پیوسته‌‌تر به‌‌نظر خواهد رسید.

کلیدواژه‌ها

پیوستگی درون‌ماندگار
رهایی‌‌بخشی
نا-نهاد
لبة ساختمان‌‌ها

عنوان مقاله English

Elucidating the Concept of Non-Institution and Its Role in Establishing Immanent Connection in Architecture and Urban Settings (A Case Study of the Edges of Buildings Surrounding the Jame’ Mosque in Shahrak-e Gharb, Tehran)

نویسندگان English

Milad Heidari 1
Ali Asghar Malekafzali 1
Mahta Mirmoghtadaee 2
1 Architecture Department, Faculty of Art and Architecture, South Tehran Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran.
2 Road, Housing and Urban Development, Research Center (BHRC), Tehran, Iran.
چکیده English

Problem statement: One of the primary reasons for the creation or development of buildings is to accommodate the ongoing and potential activities of individuals. However, the current focus on purely physical expansion has diminished human activities at building edges and reduced the sense of connection between buildings and the urban environment. This study seeks to identify the factors influencing immanent connections in architecture and urban settings.
Research objective: The connections between buildings and urban areas are defined as a collection of factors in which the institution plays a central role as a social agent, linking small and large scales, and is characterized by both formal and functional attributes. This study aims to provide an operational definition of the concept of institution within the context of the selected study area, exploring the attributes of institutions and non-institutions and their roles in establishing immanent connections.
Research method: This qualitative study employs an emancipatory paradigm, utilizing ethnographic strategies and grounded theory. It follows a cyclical and interactive process of data collection, summarization, visualization, and evaluation.
Conclusion: The study identifies nine indicators of an institution: familiarity, time, motivation, details, transparency, enclosure, permeability, relationships, and perspective. These indicators serve as objective criteria that collectively describe the characteristics of institutions. The elucidation of the concept of “non-institution” serves to liberate the definition of “institution” from the constraints imposed by repetitive and mundane interpretations. Non-institutions are generative ideas that create and nourish institutions, such as concepts related to cultural contexts, customs, beliefs, and all that connects individuals. Consequently, the characteristics of institutions act as a bridge linking us to non-institutions. Therefore, immanent connection in architecture and urban settings signifies the extent to which non-institutions are manifested at the edges of buildings. A city that allows greater expression of its non-institutions will appear more connected.

کلیدواژه‌ها English

  • Immanent connection
  • emancipation
  • non-institution
  • building edges
آگامبن، جورجیو. (1394). نشانگر همۀ چیزها (ترجمۀ علی فردوسی). دیباچه. (اثر اصلی منتشرۀ 2009)
آگ‌برن، ویلیام‌فیلدینگ و نیم‌کوف، مایرفرانسیس. (1388). زمینۀ جامعه‌شناسی (ترجمۀ امیرحسین آریانپور). گستره. (اثر اصلی منتشرۀ 1966)
حیدری، میلاد؛ ملک‌‌افضلی، علی‌‌اصغر و میرمقتدایی، مهتا. (1401). تبیین مفهوم پیوستگی درون‌ماندگار ساختمان و شهر؛ به‌سوی یک معماری نا-نهاد. گفتمان طراحی شهری؛ مروری بر ادبیات و نظریه‌های معاصر، 3 (4)، 74-91. http://udd.modares.ac.ir/article-40-63848-fa.html
شاکری، محمدامین و میرزایی، آزاده. (1394). معرفت‌شناسی زبانی درون ماندگار نزد سوسور و یلمزلف: یک بررسی تطبیقی. علم زبان، 3(5)، 117-139. https://doi.org/10.22054/ls.2016.7522
غریب‌پور، افرا. (1389). مفهوم عملکرد در اندیشۀ لویی کان. صفه، 20(2)، 31-40. https://soffeh.sbu.ac.ir/article_100389.html?lang=fa
فاضلی، نعمت‌الله. (1391).  فرهنگ و شهر: چرخش فرهنگی در گفتمان‌های شهری با تکیه‌بر مطالعات شهر تهران. مؤسسۀ تیسا ساغر مهر.
قهرمان، میثم. (1399). روش فوکو به‌مثابۀ سوژه‌شدن و توسعة یک زیست درون‌ماندگار نقد و بررسی کتاب تبارشناسی خاکستری است: تأملاتی دربارة روش فوکو. پژوهش‌‌نامۀ انتقادی متون و برنامه‌‌های علوم انسانی، 20 (9)، 197-215. https://www.sid.ir/paper/390079/fa
کارمونا، متیو؛ تیم، هیت؛ تنراک و تیسدل، استیون. (1388). مکان‌های عمومی، فضاهای شهری: ابعاد گوناگون طراحی شهری (ترجمۀ فریبا قرائی، زهرا اهری، اسماعیل صالحی و مهشید شکوهی). دانشگاه هنر. (اثر اصلی منتشرۀ 2003)
گروت، لیندا و وانگ، دیوید.(1390). روش‌‌های تحقیق در معماری (ترجمۀ علیرضا عینی‌فر). دانشگاه تهران. (اثر اصلی منتشرۀ 2002)
گل، یان و سوار، برجیت. (1395). چگونه زندگی همگانی را مطالعه کنیم (ترجمۀ مصطفی بهزادفر و محمد رضایی ندوشن و احمد رضایی ندوشن). علم معمار رویال. (اثر اصلی منتشرۀ 2013)
گل، یان. (1396). زندگی میان ساختمان‌‌ها (ترجمۀ علی اکبری، فرشته کرمیان و نسترن محرابی). پرهام نقش. (اثر اصلی منتشرۀ 1971)
لنگ، جان. (1390). آفرینش نظریۀ معماری: نقش علوم رفتاری در طراحی محیط (ترجمۀ علیرضا عینی‌‌فر). دانشگاه تهران. (اثر اصلی منتشرۀ 1987)
مدنی‌پور، علی. (1387). فضاهای عمومی و خصوصی شهر (ترجمۀ فرشاد نوریان). شرکت پردازش و برنامه‌ریزی شهری. (اثر اصلی منتشرۀ 2003)
معین، محمد. (1371). فرهنگ فارسی معین. امیرکبیر.
مهتا، ویکاس. (1398). خیابان: کامل‌‌ترین نمونه فضای عمومی اجتماعی (ترجمة ژیلا خالدیان و آرمین پیاب). آذرخش. (اثر اصلی منتشرۀ 2013)
نوربرگ شولتز، کریستین. (1393). گزینه‌ای از معماری: معنا و مکان (ترجمۀ ویدا نوروزبرازجانی). پرهام نقش. (اثر اصلی منتشرۀ 1988)
American Heritage Dictionary. (2001). The American Heritage Dictionary of the English Language (4th ed.). Houghton Mifflin Harcourt.
Boano, C. (2017). The Ethics of a Potential Urbanism: Critical Encounters between Giorgio Agamben and Architecture.  Routledge.
De Certeau, M. (1988). The Practice of Everyday Life. University of California. https://books.google.com/books/about/The_Practice_of_Everyday_Life.html?id=-Csl_AAoUT8C
Frost, T. (2019). The Dispositif between Foucault and Agamben. Law, Culture and the Humanities, 15(1), 151-171. https://doi.org/10.1177/1743872115571697
Gehl, J. (2006). Close Encounters with buildings. Urban Design International, 11(29), 29-47. https://doi.org/10.1057/palgrave.udi.9000162
Hassan, D. M., Moustafa, Y. M., & El-Fiki, Sh. (2019). Ground-floor façade design and staying activity patterns on the sidewalk: A case study in the Korba area of Heliopolis, Cairo, Egypt. Ain Shams Engineering Journal, 10(3), 453-461. https://doi.org/10.1016/j.asej.2018.12.006
Heffernan, E., Heffernan, T. & Pan, W. (2014). The relationship between the quality of active frontages and public perceptions of public spaces. Urban Des Int, 19, 92–102. https://doi.org/10.1057/udi.2013.16 
Joyce, T., & Guaralda, M. (2013) Life on the edge: The effects of building facade three dimensionality on public social behaviour. In_Bo: ricerche e progetti per il territorio, la citta e l’architettura, 4 (1), 158-173. 
López, T. G. (2003). Influence of the public-private border configuration on pedestrian behaviour: The case of the city of Madrid [Unpublished doctoral dissertation]. Escuela Técnica Superior de Arquitectura de Madrid (UPM).
Simpson, J., Freeth, M., Simpson, K. J., & Thwaites, K. (2018). Visual engagement with urban street edges: insights using mobile eye-tracking. Journal of Urbanism: International Research on Placemaking and Urban Sustainability, 12(3), 259–278. https://doi.org/10.1080/17549175.2018.1552884

صفحه اصلی

ارسال مقاله

تماس با ما