باغ نظر

تأثیر نور روز بر واکنش‌های احساسی در فضاهای سکونتی شهر تبریز

https://doi.org/10.22034/bagh.2025.488090.5705
دوره 22، شماره 142
فروردین 1404
صفحه 71-82
باغ نظر

نوع مقاله : مقالۀ پژوهشی

نویسندگان

گلناز قیومی ایلخچی 1
مینو قره‌بگلو 2
آیدا ملکی 3

1 کارشناس ارشد معماری، گروه معماری، دانشکدۀ معماری و شهرسازی، دانشگاه هنر اسلامی تبریز، ایران.

2 استاد، گروه معماری، دانشکدۀ معماری و شهرسازی، دانشگاه هنر اسلامی تبریز، ایران.

3 دانشیار، گروه معماری، دانشکدۀ معماری و شهرسازی، دانشگاه هنر اسلامی تبریز، ایران.

چکیده
بیان‌مسئله: نور، پارامتر اصلی در ایجاد رابطۀ بصری انسان با محیط اطراف است که بدون آن بسیاری از امور روزمره در شرایط کنونی قابل انجام نیست. مطالعات نشان می‌دهند شرایط نور روز در انواع مختلف فضاهای داخلی بر واکنش‌های احساسی ساکنان آن تأثیر ‌گذارند و ازآنجایی‌که امروزه افراد، بیشتر زمانشان را در خانه و محیط‌های داخلی سپری می‌کنند و نیاز جسمی و روانی به نور روز دارند، لازم است معماران دانش لازم در مورد نور روز و ارتباط آن با واکنش‌های احساسی ساکنان داشته باشند، درحالیکه پژوهش در این زمینه کم و در عرض‌های جغرافیایی دیگری است که کیفیات نوری متفاوتی داشتند.
هدف پژوهش: این پژوهش با هدف شناسایی مؤلفه‌های مؤثر نور روز بر واکنش‌های احساسی ساکنان در محدودۀ شهر تبریز و تبیین تأثیر جنسیت و سن و نوع مسکن در این رابطه و تبیین تأثیر جهت نور ورودی و ابعاد پنجره بر واکنش‌های احساسی ساکنان انجام شده است. 
روش پژوهش: این پژوهش با استفاده از روش پیمایشی و روش پردازش تصاویر یک واحد مسکونی نمونۀ تبریز در محیط شبیه‌سازی‌شده با نرم‌افزار رویت انجام شده ‌است. جهت ارزیابی، از پرسشنامۀ استاندارد پرات و راسل استفاده شده است. سپس ویژگی‌های جمعیت شناختی، شرایط مرتبط با آزمایش و ادراک شرکت‌کنندگان تجزیه و تحلیل شده است.
نتیجه‌گیری: نتایج نشان می‌دهند دو مؤلفۀ ابعاد و جهت پنجره‌ها بر واکنش‌های احساسی ساکنان تأثیرگذار است و در جبهۀ شمال و شرق با افزایش ابعاد پنجره سرزندگی ساکنان افزایش پیدا می‌کند ولی در جبهۀ جنوب با افزایش ابعاد پنجره، سرزندگی ساکنان کاهش یافته و در معدود موارد بین جنسیت و سن با واکنش‌های احساسی حاصل از نور روز رابطۀ معنادار وجود دارد و نوع مسکن بر واکنش‌های احساسی حاصل از نور روز ساکنان تأثیری ندارد.

کلیدواژه‌ها

نور
واکنش احساسی
فضای داخلی
مسکن
جبهۀ نورگیری

عنوان مقاله English

The Impact of Daylight on Emotional Responses in Residential Spaces of Tabriz City

نویسندگان English

Golnaz Ghayyoumi Ilkhchi 1
Minou Gharehbaglou 2
Aida Maleki 3
1 M. A. in Architecture, Department of Architecture, Faculty of Architecture and Urbanism, Tabriz Islamic Art University, Iran.
2 Professor, Department of Architecture, Faculty of Architecture and Urbanism Tabriz Islamic Art University, Iran.
3 Associate Professor, Department of Architecture, Faculty of Architecture and Urbanism, Tabriz Islamic Art University, Iran.
چکیده English

Problem statement: Light is the primary parameter in establishing a visual relationship between humans and their surroundings. Without it, many of our daily activities would not be possible in modern conditions. Studies indicate that daylight conditions in various indoor spaces influence the emotional responses of occupants. Since people today spend most of their time at home and in indoor environments, and they have both physical and psychological needs for daylight, architects must have the necessary knowledge about daylight and its relationship with emotional responses. However, studies in this field are limited, and existing research has been conducted in different geographic latitudes with varying lighting qualities.
Research objective: This study aims to identify the key daylight factors affecting the emotional responses of residents in Tabriz city, examining the influence of gender, age, and housing type. Additionally, it explores the impact of window orientation and dimensions on residents’ emotional responses.
Research method: This study employed a survey research method and image processing of a sample residential unit in Tabriz using the Revit software in a simulated environment. The standardized Pratt and Russell questionnaire was used for assessment. Demographic characteristics, experimental conditions, and participant perceptions were then analyzed.
Conclusion: Results indicate that two factors—window size and orientation—significantly impact residents’ emotional responses. In the north and east orientations, increasing window size generally enhances residents’ vitality. However, in the south orientation, increasing window size tends to reduce overall vitality. Additionally, there is a minor significant relationship between gender, age, and emotional responses to daylight. The type of housing does not affect emotional responses to daylight.

کلیدواژه‌ها English

  • Light
  • Emotional Response
  • Interior Space
  • Housing
  • Light Orientation
نایبی، بتول (فرشته)؛ کاتب، فاطمه؛ مظاهری، مهرانگیز و بیرشک، بهروز. (1386). تأثیر نور فضاهای داخلی بر کیفیت زندگی و رفتارهای اخلاقی انسان. اخلاق در علوم و فناوری، 2(4-3)، 65-72. https://sid.ir/paper/451283/fa
Baker, N., & Steemers, K. (2002). Daylight Design of Buildings. James & James Science.
Böhmer, M. N., Hamers, P. C., Bindels, P. J., Oppewal, A., van Someren, E. J., & Festen, D. A. (2021). Are we still in the dark? A systematic review on personal daily light exposure, sleep-wake rhythm, and mood in healthy adults from the general population. Sleep Health, 7(5), 610-630.‏ https://doi.org/10.1016/j.sleh.2021.06.001 
Ghiabklou, Z. (2016). Fundamentals of building physics. Amir Kabir University of Technology Press.‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬
Garcia-Hansen, V. R. (2006). Innovative daylighting systems for deep-plan commercial buildings [Ph. D Thesis, Queensland University of Technology].‏
Karlen, M. (2009). Lighting design basics (K. Mahmoodi, Trans.). Shahr-e Ab. (Orginal work published 2004)
Lechner, N. (2014). Heating, cooling, lighting: Sustainable design methods for architects. John Wiley & Sons.‏
Madan, Ö. K., Chamilothori, K., van Duijnhoven, J., Aarts, M. P., & de Kort, Y. A. (2024). Restorative effects of daylight in indoor environments–A systematic literature review. Journal of Environmental Psychology, 97, 102323.‏ https://doi.org/10.1016/j.jenvp.2024.102323 
Mccloud, K. (1995). Kevin McCloud's lighting book: the ultimate guide to lighting every room in the home. Ebury Press.
Mehrabian, A., & Russell, J. (1974). An approach to environmental psychology. M.I.T. Press.
Moscoso Paredes, C. T., Chamilothori, K., Wienold, J., Andersen, M., & Matusiak, B. S. (2020). Window Size Effects on Subjective Impressions of Daylit Spaces: Indoor Studies at High Latitudes Using Virtual Reality.‏ The Journal of the Illuminating Engineering Society of North America. http://dx.doi.org/10.1080/15502724.2020.1726183 
Moscoso, C., Matusiak, B., & Svensson, U. P. (2015). Impact of window size and room reflectance on the perceived quality of a room. Journal of Architectural and Planning Research, 294-306.‏
Mousavi, F., Mahmodi, M., & Tahbaz, M. (2019). The Effect of Geometry and Area of Windows of Southview Rooms on The Depth of Daylighting (Case Study: Yazd’s Traditional Houses). Hoviatshahr, 12(4), 5-18.‏ https://dorl.net/dor/20.1001.1.17359562.1397.12.4.1.6 
Parpairi, K., Baker, N. V., Steemers, K. A., & Compagnon, R. (2002). The Luminance Differences index: a new indicator of user preferences in daylit spaces. Lighting Research & Technology, 34(1), 53-66.‏ https://doi.org/10.1191/1365782802li030oa 
Peeters, S. T., Smolders, K. C., Vogels, I. M., & de Kort, Y. A. (2021). Less is more? Effects of more vs. less electric light on alertness, mood, sleep and appraisals of light in an operational office. Journal of Environmental Psychology, 74, 101583.‏ https://doi.org/10.1016/j.jenvp.2021.101583 
Pourdeihimi, S., & Haji Seyyed Javadi, F. (2008). Daylight and the human being: perception and biopsychology of daylight. Soffeh, 17(1).‏ https://dor.isc.ac/dor/20.1001.1.1683870.1387.17.2.10.6 
Rezaei, S., & Sharghi, A. (2024). Geometric Patterns of Daylight Distribution and Sensory Perceptions of Residents in Residential Buildings. Bagh-e Nazar, 21(134), 5-20. https://doi.org/10.22034/bagh.2024.451479.5587 
Road, Housing and Urban Development Research Center. (2013). Iran's National Building Code, 4. 104.
Robbins, C. L. (1986). Daylighting: Design and Analysis. Van Nostrand Reinhold.
Russell, J. A., & Pratt, G. (1980). A description of the affective quality attributed to environments. Journal of Personality and Social Psychology, 38(2), 311.‏ 
Shishegar, N., & Boubekri, M. (2016). Natural light and productivity: Analyzing the impacts of daylighting on students’ and workers’ health and alertness. International Journal of Advances in Chemical Engineering and Biological Sciences, 3(1), 1-6.‏
Tabatabaian, M., & Tamannaee, M. (2014). Investigation the effect of built environments on psychological health. Armanshahr Architecture & Urban Development, 6(11), 101-109.‏ 
Tahbaz, M., Djalilian, S., Fatemeh, M., & Kazemzadeh, M. (2022). Natural day lighting in traditional houses in Kashan, case study of Ameri House. Journal of Iranian Architecture Studies, 2(4), 87-108.‏ 
Tawfik, M. A., & Adel, W. M. (2005). Natural Lighting as a Factor in Providing a Healthy Environment in Buildings [Master’s Thesis, Cairo University Giza].‏
Wells, B. W. P. (1965). Subjective responses to the lighting installation in a modern office building and their design implications. Building Science, 1(1), 57-68.‏ https://doi.org/10.1016/0007-3628(65)90006-X 
Xue, P., Mak, C. M., & Cheung, H. D. (2014). The effects of daylighting and human behavior on luminous comfort in residential buildings: A questionnaire survey. Building and Environment, 81, 51-59.‏ https://doi.org/10.1016/j.buildenv.2014.06.011 

صفحه اصلی

ارسال مقاله

تماس با ما