واکاوی مفهوم اصالت در معماری مبتنی‌بر مراتب ادراک از نظر ملاصدرا

دوره 21، شماره 139
دی 1403
صفحه 5-18

نوع مقاله : مقالۀ پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری معماری، دانشکدۀ هنر، معماری و شهرسازی، واحد کرمان، دانشگاه آزاد اسلامی، کرمان، ایران.

2 استادیار گروه معماری، دانشکدۀ هنر، معماری و شهرسازی، واحد کرمان، دانشگاه آزاد اسلامی، کرمان، ایران.

چکیده
بیان مسئله: شناخت اصالت در معماری از موضوعات مهم و چالش‌برانگیز است، امروزه این موضوع بیشتر در حوزۀ مرمت و میراث فرهنگی بررسی و اظهارنظر در مورد اصالت یک بنای میراثی به‌کرات در گفتمان معماری مطرح شده است، اما به‌دلیل نظرات مختلف، گستردگی حیطۀ موضوع و عدم وجود معیار‌هایی دقیق برای پاسخگویی به مسائل مطرح‌شده در مورد اصالت آثار معماری، این موضوع در عین اهمیت مورد غفلت صاحب‌نظران واقع شده است، به‌طوری که در اکثر پژوهش‌‌های مرتبط با این موضوع تأثیرپذیری آنها از یکدیگر و تکرار کلیات به‎ چشم می‌‌خورد. 
هدف پژوهش: از منظر این پژوهش یکی از مهم‌ترین حوزه‌‌هایی که می‌‌تواند در فهم چیستی اصالت و درک آن به پژوهشگران کمک کند، فلسفه است. مفهوم ادراک در معماری یکی از مهم‌ترین مسائل این حوزه است و شناخت دقیق آن نقش تأثیرگذاری در بازخوانی فرایند اصالت آثار معماری دارد. این پژوهش در تلاش برای پاسخ به این سؤال است که 
مفهوم اصالت در معماری براساس مراتب ادراک در نظریۀ ملاصدرا واجد چه وجوهی است؟
روش پژوهش: در این پژوهش با مبنا قراردادن دیدگاه حکمت متعالیۀ ملاصدرا به‌عنوان شالودۀ نظری با استفاده از روش توصیفی- تحلیلی به تعریف مراتب ادراک انسان و شناسایی فرایند تحقق‌پذیری مراتب اصالت پرداخته و از روش استدلال منطقی تناظر میان مفاهیم اصالت و ادراک در معماری بیان می‌شود. 
نتیجه‌گیری: بنابراین متناظر با سه مرتبۀ ادراکات حسی، خیالی و عقلی از نظر ملاصدرا، سه مرتبۀ اصالت در مرتبۀ صورت، مفهوم و معنا تعریف می‌شود.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

An Analysis of the Concept of Authenticity in Architecture Based on the Levels of Perception from Mulla Sadra’s Perspective

نویسندگان English

Maryam Omidvari 1
Amineh Andjomshoaa 2
Vahide Rahimimehr 2
1 Ph.D. Candidate in Architecture, Department of Architecture, Faculty of Art, Architecture and Urbanism, Kerman Branch, Islamic Azad University, Kerman, Iran.
2 Assistant Professor, Department of Architecture, Faculty of Art, Architecture and Urbanism, Kerman Branch, Islamic Azad University, Kerman, Iran.
چکیده English

Problem statement: Understanding authenticity in architecture is a significant and challenging topic. Nowadays, this subject has been primarily explored in the fields of restoration and cultural heritage. Discussions regarding the authenticity of a heritage building frequently arise in architectural discourse. However, due to divergent opinions, the vast scope of the subject, and the lack of precise criteria to address the issues related to the authenticity of architectural works, this important topic has often been overlooked by experts. Consequently, many related studies reflect mutual influence and repetition of general ideas.
Research objective: From the perspective of this study, one of the most important areas that can assist researchers in understanding the nature of authenticity is philosophy. The concept of perception in architecture is one of the key issues in this field, and a precise understanding of it plays a significant role in re-evaluating the process of authenticity in architectural works. Research question of this article is What dimensions does the concept of authenticity in architecture possess based on the levels of perception in Mulla Sadra’s theory?
Research method: This study adopts Mulla Sadra’s Transcendent Theosophy as its theoretical foundation, employing a descriptive-analytical method to define the levels of human perception and to identify the process of actualizing the degrees of authenticity. Logical reasoning was used to illustrate the relationship between the concepts of authenticity and perception in architecture.
Conclusion: Accordingly, corresponding to the three degrees of sensory, imaginative, and intellectual perceptions according to Mulla Sadra, three degrees of authenticity are defined in terms of form, concept, and meaning.

کلیدواژه‌ها English

  • Authenticity
  • Mulla Sadra
  • Levels of Perception
  • Architecture
اراکی، محسن. (1383). حقیقت ادراک و مراحل آن در فلسفۀ ملاصدرا. معرفت فلسفی، 1(4)،63-79. https://www.sid.ir/paper/463302/fa
ارشد ریاحی، علی و واسعی، صفیه. (1390). ارتباط مراتب وجود با مراتب ادراک از نظر ملاصدرا. جستارهایی در فلسفه و کلام، 86(2)، 9-45. https://jphilosophy.um.ac.ir/article_27155.html
اسماعیلی قشلاقی، امیررضا و بمانیان، محمدرضا. (1400). معیارهای اصالت و اعتبار آثار معماری معاصر(نمونه موردی: موزۀ هنرهای معاصر تهران). باغ نظر، 18(104)، 5-16. https://doi.org/10.22034/bagh.2021.276066.4823 
آشتیانی، مهدی. (1372). تعلیقه بر شرح منظومه حکمت سبزواری. دانشگاه تهران.
افشون، غلامرضا و افشار کرمانی، عزیزالله. (۱۳۹۷). تأثیر عقل نظری بر عقل عملی در صدور رفتارهای اخلاقی از منظر ملاصدرا. پژوهش‌های معرفت‌شناختی، 7(15)،7-24. https://sanad.iau.ir/fa/Article/1064383
اکبرزاده، حوران. (1391). تحلیل و بررسی فرایند حصول ادراک عقلی از دیدگاه صدرالمتألهین. حکمت و فلسفه، 8(30)، 7-24. https://doi.org/10.22054/wph.2012.5842
امینی، سارا؛ فلامکی، محمدمنصور و کرامتی، غزال. (1398). گونه‌‌شناسی خیال در فرایند طراحی معماری. باغ نظر، 16(72)، 53-64. https://doi.org/10.22034/bagh.2019.87490
ایروانی، محمود و خداپناهی، محمدکریم. (1383). روانشناسی احساس و ادراک. سمت.
بلانیان، محمدرضا. (1402). سعادت آدمی در افق عالم‌مندی وجود انسان از نگاه ملاصدرا. متافیزیک، 15(36)، 1-14. https://doi.org/10.22108/mph.2023.133233.1406
بینای مطلق، محمود. (1385). نظم و راز. هرمس. 
پدرام، بهنام؛ اولیاء، محمدرضا و وحیدزاده، رضا. (1390). ارزیابی اصالت در فرایند حفاظت از آثار تاریخی ایران: ضرورت توجه به تداوم فرهنگ بومی آفرینش هنری. مرمت و معماری ایران (مرمت آثار و بافت های تاریخی فرهنگی)،1(2)، 1-16. http://mmi.aui.ac.ir/article-1-840-fa.html
تقدیر، سمانه. (1396). تبیین مراتب و فرایند ادراک انسان و نقش آن در کیفیت خلق آثار معماری براساس مبانی حکمت متعالیه. پژوهش‌های معماری اسلامی، 5(1)، 47-69. http://jria.iust.ac.ir/article-1-694-fa.html
تقدیر، سمانه و صمیمی‌فر، فاطمه. (۱۴۰۱). نقش «حافظه» (خزانۀ معنا) و «خیال» (خزانۀ صورت) معمار در شکل‌دهی به فرایند خلق و ادراک آثار معماری براساس دیدگاه حکمت متعالیه. پژوهش‌های معماری اسلامی،۱۰(1)، 1-18. http://jria.iust.ac.ir/article-1-1469-fa.html
تقوایی، ویدا. (1389). از چیستی تا تعریف معماری. هویت شهر، 4(7)، 75-86. https://sanad.iau.ir/Journal/hoviatshahr/Article/795476/FullText
جعفری ولنی، علی‌اصغر. (۱۳۹۴). استاد مطهری و ادراکات اعتباری علامۀ طباطبائی(ره). اندیشۀ علامه طباطبائی، 2(2)، 73-98.https://journals.atu.ac.ir/article_1776.html
حاجی قاسمی، کامبیز. (1383).گنجنامۀ فرهنگ آثار معماری اسلامی ایران، دفتر 14: خانه‌های یزد. دانشگاه شهید بهشتی.
حسن‌زاده آملی، حسن. (1386). اتحاد عاقل به معقول. بوستان کتاب. 
خاکبان، مژگان؛ پدرام، بهنام و امامی، محمدامین. (1399). چالش اصالت اثر و محیط پیرامون آن در موزه‌های فضای باز (موزۀ میراث روستایی گیلان). باغ نظر، 17(89)، 45-54. https://doi.org/10.22034/bagh.2020.204276.4329
دامیار، سجاد. (1393). رابطۀ وجوه ادراکی انسان با عوامل هویت‌بخش در معماری. مسکن و محیط روستا، 33(146)، 91-106. http://jhre.ir/article-1-663-fa.html
راهیل قوامی‌، فاطمه. (1391). فرم و محتوا در دنیای فلوطین: با توجه به هنر و اثر هنری. کیمیای هنر، 1(4)، 17-34. http://kimiahonar.ir/article-1-51-fa.html
رحیمی‌مهر، وحیده و مهربانی، مهرزاد. (1402). تبیین چگونگی تأثیر تصاویر در معماری داخلی بر سالمتی و درمان بر مبنای طب سنتی. کیمیای هنر، 12(46)، 53-66.  http://dx.doi.org/10.61186/kimiahonar.12.46.53.12.46.53
رضازاده جودی، محمدکاظم. (1391). تبیین رویکرد شهودی ملاصدرا در ادراک عقلی. پژوهش‌های معرفت‌شناختی (آفاق حکمت)، 1(2)، 11-26. https://sanad.iau.ir/Journal/aadab/Article/1064373
زبردست، اسفندیار و امامی، ‌سیدمحمد. (1391). بررسی و ارزیابی اصالت طرح‌های توسعۀ شهری در بافت‌های تاریخی (مطالعۀ موردی: طرح احیای میدان امام علی (ع) اصفهان). مطالعات شهر ایرانی اسلامی، (9). https://l1nq.com/9tu9E
سلیمانی، محمد؛ تولایی، سیمین؛ کریمی‌پور، یدالله و آقایی‌زاده، اسماعیل. (1390). درآمدی بر اثرات اصالت‌بخشی بافت‌های فرسودۀ تهران (نمونه‌موردی: محله‌ی مفت‌آباد). شهر ایرانی اسلامی، 2(5)، 67-78. https://encr.pw/Fnrg9
شبیری زنجانی، حسن و دهقانی، احمد. (1394). مطالعۀ تطبیقی شرط منحصربه‌فردبودن در طرح‌‌های صنعتی و مقایسۀ آن با شرط اصالت. پژوهش‌های حقوق تطبیقی، 19(2)، 75-96.http://clr.modares.ac.ir/article-20-3298-fa.html
صدرالدین شیرازی، محمد بن ابراهیم. (1282). اسفار اربعه. بنیاد حکمت اسلامی صدرا. 
صدرالدین شیرازی، محمد بن ابراهیم. (1981الف). الحکمه المتعالیه فی الأسفار العقلیه الأربعه (ج. 8). دار الأحیاء التراث العربی. 
صدرالدین شیرازی، محمد بن ابراهیم. (1981ب). الحکمه المتعالیه فى الاسفار الاربعه (با تعلیقات علی نوری اصفهانی، حکیم، علی مدرس زنوزی، هادی سبزواری، خواجوی اصفهانی، علامه طباطبایی و حکیم هیدجی). طلیعه نور.  [در عربی]
صدرالدین شیرازی، محمد بن ابراهیم. (1375). مجموعۀ رسائل فلسفى صدرالمتالهین (به‌تصحیح محمد ناجی اصفهانی). حکمت.
طالبیان، محمدحسین. (1384). نقش مفهوم اصالت در حفاظت محوطه‌های میراث جهانی (تجاربی از دورانتاش برای حفاظت مبتنی بر اصالت) [رسالۀ دکتری، دانشگاه تهران]. کتابخانۀ دیجیتال، کتابخانۀ مرکزی و مرکز اسناد دانشگاه تهران. https://encr.pw/GCoXF
علمی سولا، محمدکاظم و برکاتی، سیده اکرم. (۱۳۹۴). تخیل در اندیشۀ ریکور و ملاصدرا. حکمت معاصر، 6(1)، 67-94.https://profdoc.um.ac.ir/paper-abstract-1045071.html
عمید، حسن. (1362). فرهنگ عمید. ابن‌سینا.
فدایی‌نژاد، سمیه و عشرتی، پرستو. (1393). واکاوی مؤلفه‌‌‌های بازشناخت اصالت در حفاظت میراث فرهنگی. نشریۀ هنر‌‌های زیبا: معماری و شهرسازی 19(4)، 77-86. https://doi.org/10.22059/jfaup.2015.55697
فروغمند اعرابی، هوشنگ و ارژمند، محمود. (1401الف). ارزیابی مفهوم اصالت در مواجهۀ طبیعت و معماری بومی با خوانش نظریۀ اصالت براندی؛ موردپژوهی: شهر کاشان. فرهنگ و زیست فناوری معماری، 1(2)، 23-47.https://www.ijba.ir/fa/downloadpaper.php?pid=136&rid=12&p=A
فروغمند اعرابی، هوشنگ و ارژمند، محمود. (1401ب). چیستی اصالت و هویت فرهنگی در معماری معاصر ایران با اتکا به آرا و اندیشۀ داریوش شایگان. مطالعات شهر ایرانی اسلامی، 13(47)، 91-99. https://iic.ihss.ac.ir/Article/37999
فروغمند اعرابی، هوشنگ و ارژمند، محمود. (1401ج). تبیین مفهوم اصالت در معماری با تأکید بر آرای هانری کربن. فرهنگ معماری و شهرسازی اسلامی، 7(2)، 39-50. http://dx.doi.org/10.52547/ciauj.7.2.39
الکساندر، کریستوفر. (1381). معماری و راز جاودانگی (ترجمۀ مهرداد قیومی بیدهندی). دانشگاه شهید بهشتی. (اثر اصلی منتشرۀ 1979)
کسروی، رضا، منصوری، سیدامیر و براتی، ناصر. (1399). رویکرد اصالت الوجودی به هویت سیمای شهری. منظر، 12(52)، 38-45.https://doi.org/10.22034/manzar.2020.235266.2073
مسعود، محمد؛ حجت، عیسی و ناسخیان، شهریار. (1391). جایگاه اصالت در مرمت بافت. معماری و شهرسازی آرمان‌شهر، 5(9)، 271-283.https://www.armanshahrjournal.com/article_33260.html
مطهری، مرتضی. (1369). شرح مبسوط منظومه (ج. 1). حکمت.
معین، محمد. (1383). فرهنگ فارسی معین: یک‌جلدی براساس فرهنگ شش‌جلدی دکتر محمد معین‌. سرایش.
ناری قمی‌، مسعود و عباس‌زاده، محمدجواد. (1393)، مهمان در خانه: یک بررسی تطبیقی میان ایران و غرب در آستانۀ دوران مدرن. پژوهش‌های معماری اسلامی، 2(2)، 93-103. http://jria.iust.ac.ir/article-1-157-fa.html
نژاد ابراهیمی، احد؛ فرخی، شهین و شب‌آهنگ، مهسا. (1401). شاخص‌های تأثیرگذار اصالت‌بخش در بازآفرینی خانۀ صدقیانی تبریز. باغ نظر، 19(108)، 91-108. https://doi.org/10.22034/bagh.2021.272178.4793
نصر، سیدحسین. (1368). سنت اسلامی در معماری ایرانی (ترجمۀ‌ سید محمد آوینی). سوره، 1(1)، 79-74. (اثر اصلی منتشرۀ 1973) https://l1nq.com/ZvgiO
نظارتی‌زاده، منصوره و وطن‌دوست، رسول. (1401). بازشناخت اصالت در حفاظت و مرمت آثار تاریخی-فرهنگی با استناد به آرای اندیشمندان در قرن 19 و20 میلادی. مطالعات معماری ایران، 11(22)، 237-254.https://doi.org/10.22052/jias.2023.248587.1137
نقی‌زاده، محمد و امین‌زاده، بهناز. (1382). مفهوم و مراتب فضای کیفی. خیال، (8)، 98-119. https://www.sid.ir/paper/432197/fa
یوکیلهتو، یوکا. (1394). تاریخ حفاظت معماری (ترجمۀ محمدحسن طالبیان و خشایار بهاری). روزنه. (اثر اصلی منتشرۀ 1999)
Andrews, T. D., & Buggey, S. (2008). Authenticity in Aboriginal cultural landscape. APT Bulletin, The Journal of Preservation Technology, 39(2-3), 63-71. https://www.researchgate.net/publication/280947111_Authenticity_in_Aboriginal_Cultural_Landscapes
Araoz, G.F. (2008). World-Heritage Historic Urban Landscapes: Defining and Protecting Authenticity. APT Bulletin, 39, 33-37. https://www.semanticscholar.org/paper/World-Heritage-Historic-Urban-Landscapes%3A-Defining-Araoz-Araoz/662bed97d065354e6ef309b00d552ce6e20eabb2
Bialystok, L. (2009). Being yourself: Identity, metaphysics, and the search for authenticity [Doctoral dissertation, University of Toronto]. University of Toronto. https://tspace.library.utoronto.ca/handle/1807/19172 
Brandi, C. (1963). Restauro. In Enciclopedia Universale dell’Arte (Vol. XI, pp. 322–332). Istituto Collaborazione Culturale.
Jokilehto, J., & Stovel, H. (1995). Viewpoints: The debate on authenticity. ICCROM Newsletter, 21, 6-8. https://www.google.com/url?sa=t&source=web&rct=j&opi=89978449&url=https://www.iccrom.org/sites/default/files/2018-02/newsletter_21_137_light.pdf&ved=2ahUKEwjYnsn_woOKAxXWg_0HHe_DEicQFnoECB4QAQ&usg=AOvVaw0gxWrlUPdl05nRGu2Zn_wb
Klein, E. (1971). A comprehensive eymological dictionary Of the English Language.  Elsevier Publishing Company.
Masatsugu, N., Cluzel, J. S., & Bonnin, P. (2007). Authenticity and the reconstruction of memory in Japanese monumental architecture. Humanities and Social Sciences, Espaces et sociétés, 4(131), 153 -170. https://shs.cairn.info/journal-espaces-et-societes-2007-4-page-153?lang=en
Mitchell, N. J. (2008). Considering the authenticity of cultural landscapes. APT Bulletin: The Journal of Preservation Technology, 39(2-3), 25-32. https://www.semanticscholar.org/paper/Considering-the-Authenticity-of-Cultural-Landscapes-Mitchell-Mitchell/80defb8c6a7c00a00e8b3685b3c3ac2ce9845512
Norberg-Schulz, C. (1991). Genius Loci: Towards a phenomenology of  architecture. Studio Visa.
Oxford Learner’s Dictionaries. (n.d.). Authenticity. Oxford Learner’s Dictionaries Retrieved February 25, 2021, from https://www.oxfordlearnersdictionaries.com/definition/english/authenticity
Rössler, M. (2008). Applying authenticity to cultural landscapes. APT Bulletin: The Journal of Preservation Technology, 39(2-3), 47-59. https://www.academia.edu/12142264/Applying_Authenticity_to_Cultural_Landscapes
Ruan, Y. S., & Li, H. Y. (2008). Architectural heritage conservation in China from view of authenticity. Huazhong Architecture, 26(4). https://www.scirp.org/reference/referencespapers?referenceid=2054112
Van Balen, K. (2008). The Nara Grid: An evaluation scheme based on the Nara Document on Authenticity. APT Bulletin: The Journal of Preservation Technology, 39(4), 39-45. 
Zancheti, S.M., Flaviana, L., & Rosane, Piccolo. (2009) .Judging the authenticity of the city. In N. Stanley-Price & J. King (Eds.), Conserving the Authentic: Essays in Honour of Jukka Jokilehto (pp.163-168). ICCROM: Rome Conservation Studies, and International Center for the study of Preservation and Restoration of Cultural Properety.