باغ نظر

اینستاگرام و هویت ازدست‌رفته: مطالعه‌ای بر نمای بناهای مسکونی تهران (مطالعۀ موردی: محلات هروی، اقدسیه و فرجام غربی)

https://doi.org/10.22034/bagh.2025.497926.5735
دوره 22، شماره 145
تیر 1404
صفحه 51-66
باغ نظر

نوع مقاله : مقالۀ پژوهشی

نویسندگان

مهدی علیرضایی 1
امیر مسعود دباغ 2
بهروز منصوری 1

1 گروه معماری، دانشکدۀ هنر و معماری، واحد تهران مرکز، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.

2 گروه معماری، دانشکدۀ معماری و شهرسازی، دانشگاه سوره، تهران، ایران.

چکیده
بیان مسئله: نماهای ساختمان‌های مسکونی در تهران به‌عنوان یکی از شاخص‌ترین عناصر هویت شهری، در سال‌های اخیر تحت‌تأثیر دو نیروی متضاد جهانی‌شدن و نفوذ گستردۀه پلتفرم‌های دیجیتال مانند اینستاگرام قرار گرفته‌اند. این دو نیرو، در کنار هم، دگرگونی‌های عمیقی را در چهرۀ شهر ایجاد کرده‌اند.
هدف پژوهش: بررسی نقش اینستاگرام در ترویج میراث معماری ایرانی و افزایش آگاهی عمومی در خصوص طراحی‌های نمای بناهای مسکونی در کلانشهر تهران با تأکید بر کاهش پراکندگی بصری و جلوگیری از فرسایش فرهنگی، انجام شده است. 
روش پژوهش: به‌منظور دستیابی به این هدف، از رویکردی کیفی استفاده شده است. در مطالعۀ فرعی نخست شش نمای مسکونی در محلات هروی، اقدسیه و فرجام غربی کلانشهر تهران از طریق مشاهدات تصویربرداری و مصاحبه‌های تخصصی با پنج کارشناس بررسی نقادانه شدند. سپس با انجام یک مرور سیستماتیک روی 21 مقالۀ علمی معتبر، ضمن بررسی مطالعات بین‌المللی در زمینۀ تأثیر رسانه‌های اجتماعی بر معماری، به تحلیل چالش‌های حفظ هویت فرهنگی و استراتژی‌های ترویج میراث معماری در مقیاس کلان پرداخته شد. در ادامه، به‌منظور بومی‌سازی یافته‌های پژوهش، مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته‌ای با هشت نفر از خبرگان حوزه‌های معماری، علوم رسانه و جامعه‌شناسی انجام شد. 
نتیجه‌گیری: یافته‌های زیرمطالعه نخست نشان داد که نمای بناهای مسکونی در محلات مورد مطالعهُ تنوع بسیار زیادی از نظر سبک و رویکرد طراحی دارند. این پراکندگی شدید، نشان‌دهندۀ وجود اولویت‌های زیبایی‌شناختی متضادی است که از یک سو، طراحی‌های بصری خیره‌کننده و تحت‌تأثیر الگوریتم‌های دیجیتال را به نمایش می‌گذارند و ازسوی‌دیگر، به زیبایی‌شناسی جهانی‌شده‌ای گرایش دارند که اغلب فاقد ریشه در فرهنگ و تاریخ محلی است. نادیده‌گرفتن اصول طراحی سازگار با اقلیم، این تضاد را تشدید و شکاف عمیقی میان طراحی معاصر نماها و میراث غنی معماری تهران ایجاد کرده است. همچنین، نتایج زیرمطالعۀ دوم نشان داد که اینستاگرام، به‌عنوان یک پلتفرم اجتماعی پرطرفدار در ایران، تأثیر قابل توجهی بر شکل‌گیری نماهای معماری در تهران دارد. از یک سو، الگوریتم‌های این پلتفرم اغلب به همگن‌سازی بصری و رواج سبک‌های طراحی یکنواخت کمک می‌کنند. ازسوی‌دیگر، اینستاگرام پتانسیل بالایی برای ترویج شیوه‌های معماری پایدار و همسو با فرهنگ و محیط زیست دارد.

کلیدواژه‌ها

اینستاگرام
معماری ایرانی
ترویج میراث فرهنگی
استراتژی رسانه‌های اجتماعی
چالش‌های الگوریتمی
نماهای مسکونی کلانشهر تهران

عنوان مقاله English

Instagram and the Lost Identity: A Study of Residential Facades in Tehran (Case Study: Heravi, Aghdasieh, and Western Farjam Neighborhoods)

نویسندگان English

Mahdi Alirezaei 1
Amir Masoud Dabagh 2
Behrouz Mansouri 1
1 Department of Architecture, Faculty of Art and Architecture, Islamic Azad University, Central Tehran Branch, Tehran, Iran.
2 Department of Architecture, Faculty of Architecture and Urban Planning, Soore University, Tehran, Iran.
چکیده English

Problem statement: Residential building facades in Tehran, key elements in shaping the city’s urban identity have, in recent years, been subjected to the opposing forces of globalization and the pervasive influence of digital platforms such as Instagram. Together, these forces have led to profound transformations in the visual character of the city.
Research objective: This study aims to investigate Instagram’s role in both promoting Iranian architectural heritage and enhancing public awareness regarding residential facade design in Tehran. The goal is to explore strategies that reduce visual fragmentation and prevent cultural erosion in the city’s built environment.
Research method: A qualitative research approach was employed. The initial phase involved a critical analysis of six residential facades located in Tehran’s Heravi, Aghdasieh, and Western Farjam neighborhoods. This was conducted through on-site visual observations and expert interviews with five architecture professionals. Subsequently, a systematic literature review was carried out, analyzing 21 scholarly articles to examine the global impact of social media on architectural identity and to evaluate strategies for preserving cultural heritage at a metropolitan scale. To contextualize the findings locally, eight semi-structured interviews were conducted with experts in architecture, media studies, and sociology.
Conclusion: The first phase of the study revealed a significant diversity in architectural styles and design approaches among the analyzed facades. This pronounced fragmentation reflects conflicting aesthetic preferences: on one hand, designs influenced by visually striking digital trends; on the other, globalized aesthetics often detached from local cultural and historical roots. The neglect of climate-responsive design principles further exacerbates this conflict, deepening the disconnect between contemporary facade design and Tehran’s architectural heritage. The second phase demonstrated that Instagram, as a highly influential platform in Iran, plays a notable role in shaping architectural trends in Tehran. While its algorithms contribute to the visual homogenization of facades by promoting uniform design trends, the platform also holds considerable potential to disseminate sustainable, culturally aligned architectural practices.

کلیدواژه‌ها English

  • Instagram
  • Iranian architecture
  • cultural heritage promotion
  • social media strategies
  • algorithmic challenges
  • residential facades
  • metropolitan Tehran
 شهرسازی ایران با رویکرد معماری سنتی (نمونه موردی کرمان). کنفرانس بین‌المللی پژوهش در علوم و تکنولوژی. https://civilica.com/doc/1131642/ 
مجابی، سید مهدی. (1386). ریخت‌شناسی معماری سنتی ایران. نشریۀ بین‌المللی مهندسی صنایع و مدیریت، 18(5)، 55-61. https://short-link.me/147QO
Alaily-Mattar, N., Baptist, V., Legner, L., Arvanitakis, D., & Thierstein, A. (2024). Visuality peaks, function lasts: an empirical investigation into the performance of iconic architecture on Instagram. Archnet-IJAR: International Journal of Architectural Research, 19(2). http://doi.org/10.1108/ARCH-02-2024-0072 
Amiri, N. (2017). Investigation of the factors affecting the identity crisis in contemporary designs and architectural styles of Iran. Journal of History Culture and Art Research, 6(3), 1104–1117. http://kutaksam.karabuk.edu.tr/index.php/ilk/article/download/982/715 
Bedford, J. (2022). Instagram, indifference, and postcritique in US architectural discourse. In C. Voet, E. Schreurs, & H. Thomas (Eds.), The hybrid practitioner: Building, teaching, researching architecture (pp. 261–274). Leuven University Press. https://doi.org/10.2307/j.ctv2vt0209.24 
Castells, M. (2010). The Rise of the Network Society. Wiley-Blackwell. https://books.google.com/books/about/The_Rise_of_the_Network_Society.html?hl=fr&id=FihjywtjTdUC 
Chan, T. T. W., Lam, A. H. C., & Chiu, D. K. (2020). From Facebook to Instagram: Exploring user engagement in an academic library. The Journal of Academic Librarianship, 46(6), 102229. http://doi.org/10.1016/j.acalib.2020.102229 
Chaudhary, M. U. (2021). Impact of Instagram as a tool of Social Media Marketing. Media and Communication Review, 1(1), 17- 29. http://dx.doi.org/10.32350/mcr.11.02 
Cotter, K. (2019). Playing the visibility game: How digital influencers and algorithms negotiate influence on Instagram. New Media & Society, 21(4), 895- 913. https://doi.org/10.1177/1461444818815684 
Cuevas-Molano, E., Matosas-López, L., & Bernal-Bravo, C. (2021). Factors increasing consumer engagement of branded content in Instagram. IEEE access, 9, 143531- 143548. http://dx.doi.org/10.1109/ACCESS.2021.3121186 
Dayaratne, R. (2017). Towards a regionalist architecture in the age of globalization. Journal of Sustainable Architecture and Civil Engineering, 15(2), 89–105. http://www.sace.ktu.lt/index.php/DAS/index 
Dhanesh, G., Duthler, G., & Li, K. (2022). Social media engagement with organization-generated content: Role of visuals in enhancing public engagement with organizations on Facebook and Instagram. Public Relations Review, 48(2), 102174. http://dx.doi.org/10.1016/j.pubrev.2022.102174 
Dwijendra, N. K. A., & Yogantari, M. V. (2018). From manual to digital, the importance of social media in promoting the artwork of architectural design in disruption era. 4th ICIAP: Design and Planning in Disruptive Era, UGM Yogyakarta. https://www.researchgate.net/publication/331231775_Proceeding_4_th_ICIAP_Design_and_Planning_in_Disruptive_Era_From_manual_to_digital_the_importance_of_social_media_in_promoting_the_artwork_of_architectural_design_in_disruption_era 
Frampton, K. (1983). Towards a critical regionalism: Six points for an architecture of resistance. In H. Foster (Ed.), Postmodern culture (pp. 16–30). Pluto Press. https://modernindenver.com/wp-content/uploads/2015/08/Frampton.pdf 
Gillespie, T. (2018). Custodians of the Internet: Platforms, Content Moderation, and the Hidden Decisions That Shape Social Media. Yale University Press. http://dx.doi.org/10.12987/9780300235029 
ICOMOS. (2020). Guidelines for Education and Awareness in Cultural Heritage Preservation. International Council on Monuments and Sites. Retrieved from https://cif.icomos.org/my-first-guideline/ 
Iglesias-Sánchez, P. P., Correia, M. B., Jambrino-Maldonado, C., & de las Heras-Pedrosa, C. (2020). Instagram as a co-creation space for tourist destination image-building: Algarve and Costa del Sol case studies. Sustainability, 12(7), 2793. https://doi.org/10.3390/su12072793 
Izadpanah, S., & Gunce, K. (2021). Social media as a means of increasing non-designers’ insight into interior design. The Design Journal, 24(4), 547- 566. http://doi.org/10.1080/14606925.2021.1912904 
Khatami, S. M., & Boujari, P. (2022). Analyzing the heritage of Tehran’s urban façades in the recent century. City, Territory and Architecture, 9(1). https://doi.org/10.1186/s40410-022-00166-1 
López-Chao, V., & Lopez-Pena, V. (2020). Aesthetical appeal and dissemination of architectural heritage photographs in instagram. Buildings, 10(12), 225. https://doi.org/10.3390/buildings10120225 
MacDowall, L., & Budge, K. (2021). Art after Instagram: Art spaces, audiences, aesthetics. Routledge.
Madanipour, A. (2017). Cities in Time: Temporary Urbanism and the Future of the City. Bloomsbury. http://doi.org/10.5040/9781350014275 
Manovich, L. (2017). Instagram and Contemporary Image. University of Minnesota Press. https://www.academia.edu/35501327/Instagram_and_Contemporary_Image 
Manovich, L. (2020). The aesthetic society: Or how I edit my Instagram 1. In P. Mörtenböck & H. Mooshammer (Eds.), Data publics (pp. 192–212). Routledge. https://www.google.com/url?sa=t&source=web&rct=j&opi=89978449&url=https://manovich.net/content/04-projects/108-the-aesthetic-society/manovich.aesthetic-society.2019.pdf&ved=2ahUKEwjNnfXm8s2NAxWZg_0HHdD3BmsQFnoECBwQAQ&usg=AOvVaw2MFbBbx6CW7w4aLLOqyLcU 
Onanuga, P. A. (2022). Weaponising digital architecture: Queer Nigerian Instagram users and digital visual activism. In D. Woodman (Ed.), LGBT+ communities—Creating spaces of identity. IntechOpen. https://doi.org/10.5772/intechopen.108760 
Rapoport, A. (1969). House Form and Culture. Prentice-Hall.
Savic, S. (2019). Great New Design: How Do We Talk about Media Architecture in Social Media. arXiv:1910.14395. https://doi.org/10.48550/arXiv.1910.14395 
Sklair, L. (2017). The Icon Project: Architecture, Cities, and Capitalist Globalization. Oxford University Press. https://books.google.com/books?id=Gr_XDQAAQBAJ&printsec=copyright#v=onepage&q&f=false 
Thampanichwat, C., Bunyarittikit, S., Moorapun, C., & Phaibulputhipong, P. (2023). A content analysis of architectural atmosphere influencing mindfulness through the lens of Instagram. Sustainability, 15(13), 10063. https://doi.org/10.3390/su151310063 
Thomas, V. L., Chavez, M., Browne, E. N., & Minnis, A. M. (2020). Instagram as a tool for study engagement and community building among adolescents: A social media pilot study. Digital Health, 6, 2055207620904548. https://doi.org/10.1177/2055207620904548 
UNESCO. (2011). Recommendation on the Historic Urban Landscape. UNESCO World Heritage Centre. Retrieved from https://whc.unesco.org/document/160163 
UNESCO. (2021). Convention Concerning the Protection of the World Cultural and Natural Heritage: Urban Historic Landscapes Initiative. UNESCO World Heritage Centre. https://whc.unesco.org/en/conventiontext/ 
Vastardis, N. & Yang, X. (2022). Visual Storytelling in the Age of Instagram: Implications for Urban Architecture and Design. New Media & Society, 24(5), 954–970. http://dx.doi.org/10.20431/2349-0381.0710015 
Wagiri, F., Wijaya, D. C., & Sitindjak, R. H. I. (2024). Embodied spaces in digital times: Exploring the role of Instagram in shaping temporal dimensions and perceptions of architecture. Architecture, 4(4), 948- 973.  https://doi.org/10.3390/architecture4040050 
Wissen, S., & Anatan, L. (2023). The influence of customer inspiration on social media marketing toward architectural service purchase intention. Journal Manajemen Dan Kewirausahaan, 25(1), 13- 24. https://doi.org/10.9744/jmk.25.1.13-24 
Zuboff, S. (2019). The Age of Surveillance Capitalism. PublicAffairs.

صفحه اصلی

ارسال مقاله

تماس با ما